ولايت با جانشان آميخته مىگشت . در عصر ائمه ( ع ) جداى از بهره‌گيرى آن در صحنه‌هاى نبرد ، براى نشان دادن مظلوميت خاندان پيامبر ( ص ) و حقانيت علوى و ترسيم بيدادها و ناروايىها ، هميشه و در همه‌جا به ميدان مىآمد و چون سلاح برنده عمل مىكرد . غديريه‌ها ، قصايد شكوهمند ، مراثى و حتى هجويه‌هايى كه دشمن‌سوز و ستم‌كوب است ، نقش مهمى در تبيين فرهنگ شيعه و معرفى چهره‌هايى دارد كه با رنگها و نيرنگها از صحنه دور نگه داشته شده‌اند . پيوسته شعرا از نقاط دور با قصايد مذهبى و چكامه‌هاى دينى خود به خدمت ائمه ( ع ) مشرف مىشدند و مورد تفقد و اكرام ايشان واقع مىگشتند . ائمه به احترام مقدم شعرا ، محفل‌ها تشكيل و دوستان خود را بدان دعوت ميكردند و با دادن صله و جايزه‌هاى گرانبها ، شعرا را مورد نوازش و مرحمت قرار مىدادند و نكاتى را كه موجب خلل و نقص شعر آنان بود ، گوشزد مىنمودند . چنين است كه در دوره‌ى ائمه طاهرين ( ع ) تطوراتى در شعر و ادب پيدا شد و به كمال گرائيد و در اجتماع آن روز از بيشتر علوم و فنون اجتماعى پيشى گرفت . اهميت شعر به جايى رسيد كه برپا نمودن مجلس شعر و صرف وقت نمودن به خاطر آن در مكتب اهل بيت جزو طاعات شمرده مىشد و گاهى بعضى از اشعار نغز در شريف‌ترين اوقات خوانده مىشد و بر بزرگترين اعمال عبادى تقدّم داده مىشد . چنان كه اين حقيقت را به وضوح از گفتار و رفتار امام صادق ( ع ) نسبت به هاشميات كميت درمىيابيم . كميّت در ايام تشريق در منى بر آن حضرت وارد شده و اجازه خواست تا براى حضرت از اشعار خود بخواند . حضرت فرمود : اين ايام بسيار شريف و با ارزش است . كميت عرض كرد : اين اشعار درباره شما اهل بيت سروده شده است . امام ( ع ) ياران و همراهانش را جمع كرد و به كميت فرمود : شعرت را بخوان . كميت قصيده لاميه از قصايد هاشمياتش را خواند . پس از اتمام شعر حضرت درباره‌اش دعا فرمود و به او صله داد « 1 » . نظر به فوايد اجتماعى و دينى كه بر اشعار بار بود ، پيشوايان دين هيچگونه نظرى به شخصيت شاعر نداشتند و نسبت به ساير شوؤن و اعمالش خرده نمىگرفتند . هرچند شاعرى بدمنش بود و از رفتارش ناراضى بودند . همين كه اشعارى مىسرود كه در راه هدايت و ترويج دين و بيان حقايق مفيد بود از اعمال بدشان چشم‌پوشى كرده و به شاعر به ديده‌ى استرحام مىنگريستند و برايش طلب آمرزش نموده و حتى سخنان اميدواركننده‌يى در مورد آنان مىفرمودند . چون مجلس‌آرايى و مديحه‌سرايى بر دشمنان اهل بيت گران مىآمد بدين جهت مديحه‌سرايان ائمه هدى از كيد و دسيسه‌هاى دشمنان هميشه در هراس بودند و گاهى هم به مقتضاى موقعيت خود براى حفظ جانشان از خانه و زندگى آواره مىشدند و در گوشه‌اى با رنج و مشقت به سر مىبردند و اگر بعضى از آنها دستگير مىشدند مشمول هر نوع آزار و اذيتى قرار مىگرفتند : به زندان مىرفتند ، كتك مىخوردند ، تبعيد مىشدند ، زبانشان بريده مىشد و در آخر امر هم شربت شهادت مىنوشيدند . امامان معصوم ( ع ) نيز خود شعر مىسرودند . سروده‌هاى امير المؤمنين على ( ع ) ، سروده‌هاى حسين بن على ( ع ) در كربلا ، سروده‌هاى امام سجّاد ( ع ) در رثاى پدر بزرگوارش و سروده‌هاى ديگر ائمه ( ع ) ترجمان توجه‌ى آنان به شعر و تأثير عميق آن است . واقعه‌ى وااسفاى عاشورا در كارزار كربلا ، حماسه‌اى است هميشه جاويد در آئين آزادگى و ايستادگى حضرت حسين بن على ( ع ) اين اسوه‌ى آزادگان جهان در برابر ستم‌پيشگان .

--> ( 1 ) - الغدير ؛ ج 2 ، ص 20 .